Những dấu hiệu cảnh báo và cách sơ cứu đột quỵ cần biết để bảo vệ tính mạng

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân gây tử vong đứng hàng đầu trên thế giới. Theo thống kê cho thấy, trung bình cứ 3 phút lại có một người tử vong do đột quỵ. Việc nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ và xử lý đúng cách trong “thời gian vàng” sẽ quyết định rất lớn đến khả năng sống sót cũng như mức độ phục hồi của người bệnh. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ đột quỵ là gì, nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và cách sơ cứu đột quỵtại nhà chính xác nhất.

1. Đột quỵ là gì?

Đột quỵ xảy ra khi lưu lượng máu lên não bị gián đoạn, khiến các tế bào não thiếu oxy và dưỡng chất. Chỉ sau vài phút, những tế bào não bắt đầu chết dần, gây tổn thương não nghiêm trọng và ảnh hưởng đến khả năng vận động, nhận thức, thậm chí gây tử vong nếu như không được cấp cứu kịp thời.Người sống sót sau đột quỵ thường đối mặt với nhiều di chứng như liệt hoặc yếu nửa người, khó nói, mất ngôn ngữ, rối loạn cảm xúc, mệt mỏi kéo dài, suy giảm trí nhớ và thị lực.

Đột quỵgồm hai loại chính là đột quỵ thiếu máu cục bộ và đột quỵ xuất huyết não. Với đột quỵ thiếu máu cục bộ sẽ xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn bởi cục máu đông, làm máu không thể đi lên não. Riêng đột quỵ xuất huyết não xảy ra khi mạch máu não bị vỡ, gây chảy máu trong não. Loại này thường nguy hiểm hơn vì gây tổn thương não nặng.

Ngoài ra, người bệnh có thể gặp cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) hay còn gọi là đột quỵ nhẹ. Triệu chứng xuất hiện nhanh và biến mất trong vài phút, nhưng đây chính là cảnh báo quan trọng cho thấy đột quỵ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

2. Nguyên nhân gây đột quỵ

Đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, nhưng dưới đây là một số nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc bệnh:

– Nguyên nhân tuổi tác: Từ 55 tuổi trở đi, cứ mỗi 10 năm nguy cơ đột quỵ tăng gấp đôi. Nam giới sẽ có nguy cơ cao hơn nữ và nếu có người thân từng đột quỵ cũng sẽ dễ mắc hơn.

– Đột quỵ dễ xảy ra với những người có bệnh lý nền như cao huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao, bệnh tim mạch, thừa cân, béo phì và tiền sử đột quỵ sẽ tăng nguy cơ tái phát trong vòng 5 năm.

– Ngoài ra, đột quỵ cũng gia tăng với những đối tượng có lối sống không lành mạnh như uống rượu bia nhiều, lười vận động, hút thuốc lá thường xuyên và chế độ ăn uống thiếu khoa học.

3. Dấu hiệu đột quỵ dễ nhận biết nhất

Dấu hiệu đột quỵ thường xuất hiện đột ngột và tiến triển rất nhanh. Dưới đây là những triệu chứng điển hình khi đột quỵ:

• Mặt bỗng nhiên tê cứng, miệng méo, nụ cười không đều.
• Yếu hoặc liệt một bên cơ thể không thể nâng đồng thời hai cánh tay, chân yếu, đi loạng choạng.
• Khó phát âm, nói không rõ chữ, lắp bắp. Khi yêu cầu lặp lại một câu đơn giản, người bệnh không thể thực hiện.
• Người loạng choạng và không phối hợp được các hoạt động.
• Thị lực mờ, nhìn đôi hoặc không nhìn rõ.
• Xuất hiện cơn đau đầu đến cực nhanh kèm theo buồn nôn hoặc nôn.

– Người bệnh có biểu hiện cơn thiếu máu não thoáng qua. Triệu chứng này gần giống đột quỵ nhưng chỉ kéo dài vài phút. Tuy nhiên đây là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sắp xảy ra, cần thăm khám ngay.

4. Cách sơ cứu đột quỵ tại nhà đúng cách

Thời gian vàng cấp cứu đột quỵ là 60 phút đầu. Với mỗi phút trôi qua sẽ có khoảng 1,9 triệu tế bào não chết. Nếu thấy người có dấu hiệu đột quỵ, chúng ta cần sơ cứu theo các bước sau:

– Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức và thông báo triệu chứng của bệnh nhân gồm thời điểm khởi phát, thuốc đang dùng, bệnh nền (nếu biết), không tự lái xe đưa người bệnh đi cứu mà hãy chờ xe y tế vì trên đường đi có thể xảy ra biến chứng.

– Nếu người bị đột quỵ tỉnh táo, bạn hãy kê đầu họ cao 30–45 độ và nới lỏng quần áo. Nếu bệnh nhân bất tỉnh hoặc nôn thì cần đặt nghiêng một bên, đầu hơi thấp để tránh sặc.

– Giữ đường thở người bị đột quỵthông thoáng bằng cách lau sạch nước bọt, đờm và lấy răng giả (nếu có) để tránh hóc.

– Nếu người bệnh xuất hiện dấu hiệu co giật thì cách sơ cứu đột quỵ trong trường hợp này là đặt một miếng vải mềm giữa hai hàm để tránh cắn lưỡi. Tuyệt đối không sử dụng vật cứng hay đưa ngón tay vào miệng.

– Đắp chăn mỏng, giữ ấm cơ thể và trấn an giúp người bệnh bình tĩnh.

– Ghi nhớ thời gian khởi phát đột quỵ vì thông tin rất quan trọng giúp bác sĩ quyết định điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp.

5. Những việc tuyệt đối không nên làm khi sơ cứu đột quỵ

Trong quá trình sơ cứu đột quỵ, nhiều người vô tình mắc phải những việc không nên làm sau đây vì khiến tình trạng bệnh nghiêm trọng hơn:

• Tuyệt đối không cho ăn hoặc uống nước vì dễ gây sặc.
• Không tự ý cho người đột quỵ uống thuốc, đặc biệt thuốc huyết áp hoặc aspirin.
• Không được cạo gió, châm cứu, bấm huyệt vì vừa phản khoa học vừa làm mất thời gian vàng.
• Không nên cố gắng di chuyển bệnh nhân nếu không cần thiết.
• Không để bệnh nhân nằm ngửa khi đang nôn vì dễ gây sặc và tắc đường thở.

Đột quỵ là tình trạng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu rủi ro nếu như chúng ta nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và sơ cứu đúng cách. Hi vọng bài viết trên đây của chúng tôi đã cung cấp thông tin hữu ích giúp bạn bảo vệ bản thân và người thân trước tình huống cấp cứu đột ngột.