Hiện nay có những phương pháp xét nghiệm dị ứng phổ biến nào?

Dị ứng là tình trạng hệ miễn dịch phản ứng quá mức với các tác nhân từ môi trường bên ngoài. Những tác nhân này được gọi là dị nguyên và có thể xuất hiện trong thực phẩm, không khí, thuốc, mỹ phẩm hoặc nhiều yếu tố khác trong cuộc sống hằng ngày. Khi cơ thể tiếp xúc với dị nguyên, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như ngứa, nổi mề đay, viêm mũi dị ứng, hen suyễn, khó thở, thậm chí sốc phản vệ nguy hiểm đến tính mạng.

Để điều trị hiệu quả tình trạng dị ứng, việc xác định chính xác nguyên nhân gây dị ứng là rất quan trọng. Vì vậy, xét nghiệm dị ứng hiện nay được xem là giải pháp giúp phát hiện nhanh các dị nguyên, hỗ trợ bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị và phòng tránh phù hợp.

Dị ứng là gì?

Dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch nhận diện nhầm một chất vô hại thành “tác nhân nguy hiểm” và tạo phản ứng chống lại chúng. Những chất này được gọi chung là dị nguyên. Không phải ai tiếp xúc với dị nguyên cũng bị dị ứng. Một số người có cơ địa nhạy cảm sẽ dễ xuất hiện phản ứng mạnh hơn bình thường. Các biểu hiện dị ứng có thể xuất hiện ngay sau vài phút hoặc vài giờ sau khi tiếp xúc với dị nguyên.

Những triệu chứng dị ứng thường gặp gồm ngứa da, nổi mề đay, viêm mũi dị ứng, hắt hơi, chảy nước mũi, ho kéo dài, khó thở, hen suyễn, dị ứng thực phẩm, phát ban da và sốc phản vệ.

Vì sao cần thực hiện xét nghiệm dị ứng?

Theo nhiều thống kê, tỷ lệ người mắc bệnh dị ứng ngày càng gia tăng, đặc biệt tại các thành phố lớn có mức độ ô nhiễm không khí cao. Dị ứng không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu không được kiểm soát đúng cách.

Việc xét nghiệm dị ứng mang lại nhiều lợi ích như giúp xác định chính xác dị nguyên gây bệnh, hỗ trợ điều trị đúng hướng, giảm nguy cơ tái phát dị ứng, chủ động phòng tránh và hạn chế các biến chứng nguy hiểm như hen suyễn hoặc sốc phản vệ.

Ngoài ra, xét nghiệm dị ứng còn đặc biệt cần thiết đối với những người thường xuyên bị mề đay, viêm da cơ địa, dị ứng thuốc hoặc dị ứng thực phẩm kéo dài mà chưa xác định được nguyên nhân.

Các phương pháp xét nghiệm dị ứng hiện nay

Hiện nay có nhiều phương pháp xét nghiệm dị ứng khác nhau. Tùy theo tình trạng bệnh và triệu chứng cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định kỹ thuật phù hợp.

1. Xét nghiệm dị nguyên gây dị ứng (Test panel dị ứng)

Đây là phương pháp phổ biến giúp xác định cơ thể có phản ứng với các dị nguyên cụ thể hay không. Phương pháp này sử dụng mẫu máu của người bệnh để kiểm tra sự hiện diện của kháng thể IgE đặc hiệu đối với từng dị nguyên. Một số panel có thể kiểm tra đồng thời hàng chục đến hàng trăm dị nguyên khác nhau.

Ưu điểm của phương pháp xét nghiệm dị nguyên là không cần nhịn ăn, chỉ cần lấy một mẫu máu, có thể thực hiện bất kỳ thời điểm nào trong ngày và cực kỳ an toàn với người có nguy cơ dị ứng nặng.

2. Test lẩy da (Prick Test)

Test lẩy da là phương pháp chẩn đoán dị ứng thường được sử dụng trong chuyên khoa dị ứng miễn dịch. Với phương pháp này, bác sĩ sẽ nhỏ một lượng nhỏ dị nguyên lên da, thường ở cẳng tay hoặc lưng. Sau đó, bác sĩ dùng kim chuyên dụng chích nhẹ qua lớp thượng bì để dị nguyên tiếp xúc với da.

Nếu cơ thể dị ứng với chất đó, vùng da sẽ xuất hiện sẩn đỏ hoặc ngứa sau khoảng 15 – 20 phút. Test tẩy da sở hữu ưu điểm thực hiện nhanh, cho kết quả sớm, độ chính xác cao với dị ứng hô hấp và thực phẩm mà chi phí lại thấp. Tuy nhiên, phương pháp xét nghiệm dị ứng này lại không phù hợp với người có tiền sử sốc phản vệ hoặc đang sử dụng thuốc kháng histamin.

3. Test áp bì (Patch Test)

Test áp bì thường được dùng để chẩn đoán viêm da tiếp xúc dị ứng. Các dị nguyên được dán lên vùng da lưng bằng miếng dán chuyên dụng. Sau 48 – 96 giờ, bác sĩ sẽ đọc kết quả để xác định phản ứng dị ứng.

Xét nghiệm dị ứng test áp bì sẽ phù hợp dùng cho dị ứng mỹ phẩm, kim loại, hoá chất và viêm da tiếp xúc. Ưu điểm của phương pháp này là giúp phát hiện phản ứng dị ứng chậm mà nhiều xét nghiệm khác khó xác định.

4. Test trong da (Intradermal Skin Test)

Đây là kỹ thuật tiêm trực tiếp một lượng nhỏ dị nguyên đã pha loãng vào lớp da nông. Tét trong da có độ nhạy cao hơn so với test lẩy da và thường áp dụng khi test lẩy da âm tính nhưng vẫn nghi ngờ dị ứng. Sau khoảng 15 – 20 phút, bác sĩ sẽ đánh giá phản ứng tại vị trí tiêm.

Tuy nhiên, loại xét nghiệm dị ứng này có nguy cơ gây phản ứng mạnh hoặc sốc phản vệ và test trong da cần được thực hiện tại cơ sở y tế chuyên khoa có đầy đủ phương tiện cấp cứu.

5. Test khẳng định (Challenge Test)

Đây là phương pháp kiểm tra dị ứng bằng cách đưa trực tiếp thuốc hoặc thực phẩm nghi ngờ vào cơ thể với liều lượng tăng dần. Test khẳng định được dùng để xác định dị ứng thuốc, kiểm tra phản ứng chéo giữa các loại thuốc và đánh giá khả năng dung nạp thực phẩm.

Phương pháp xét nghiệm dị ứng này có nguy cơ gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng, cho nên phải được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa.

Các phương pháp xét nghiệm dị ứng hiện nay đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện nguyên nhân gây dị ứng và hỗ trợ điều trị hiệu quả. Tùy theo triệu chứng và mức độ nghi ngờ dị ứng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, test lẩy da, test áp bì hoặc các kỹ thuật chuyên sâu khác.

Việc chủ động thăm khám và xét nghiệm dị ứng không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm. Nếu thường xuyên xuất hiện các biểu hiện dị ứng, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn và kiểm tra kịp thời. Hiện Y tế Thịnh Vượng đang cung cấp các phương pháp xét nghiệm dị ứng như test áp bì, test lẩy da, chất thử xét nghiệm dị ứng tiếp xúc,… Liên hệ ngay để được tư vấn và báo giá nhanh chóng.